حسن بن محمد بن حسن قمى ( مترجم : قمي )

82

تاريخ قم ( فارسي )

ديوى را ديدند برو ظفر يافتند و به پيش كيخسرو آوردند كيخسرو آن را در آن موضع بكشت ، پس آذينها بستند و بركتها نشستند چنانچ رسم و عادت ايشان بود در اوقاتى كه بر دشمن ظفر مىيافتند و جامهاى سفيد بپوشيدند كيخسرو در خلوتخانهء كه از براى عبادت و طاعت جهت او ساخته بودند بنشست و حقّ سبحانه و تعالى را پرستش كرد و شكر گفت و چون از آنجا فارغ شد خدمتكاران را گفت چه داريد يعنى از برده با شما چيست گفتند قوم و مردم ديلم كيخسرو گفت از بهر ايشان اينجا بنايى نهيد و آن را مه انديش نام كنيد و اين سخن در وقت رميدن دابه او اشتقاق كرده‌اند و از آنجا گرفته‌اند و از حقّ سبحانه و تعالى درخواست كرد كه آن آب را مبارك و ميمون و بسيار گرداند بدين عبارت كه سوديمنه [ 1 ] باد اين آب افر همه جهان و آن روز روز تير از ماه تير بود و از آن روز باز رسم و عادت شده است كه بدان آب و آب ديگر چشمها درين روز غسل كنند ، بعضى ديگر روايت كرده‌اند در بناى اندس كه چون كيخسرو از جنگ افراسياب باز گرديد بناحيت ساوه گذر كرد و بكوهى كه مشرفست بر ناحيت ساوه بر آمد و بچشمهء كه بر آنجاست تنها از لشكر فرود آمد ناگاه از آن موضع جنّى را ديد ازو بترسيد و بيهوش شد درين ميان يكى از اصحاب او بر حال او واقف شد و چون او از هوش باز آمد گفت به زبان عجم اى ملك مه انديش يعنى مترس و رشاشات آب بر روى آن ميريخت تا آنگاه كه كيخسرو تمام با هوش آمد اصحاب خود را به زبان عجم گفت كه او زنيد يعنى كارزار كنيد و بكشيد اين طايفه را پس اصحاب بهرام [ 2 ] بريشان حمله كردند و ايشان را مجموع بكشتند ، پس آن موضع را اوزان نام نهادند بسبب سخن بهرام كه گفت او زنيد ، پس بمرور ايام گفتند خوزان و نام اين ديه اوّل شاه شهرستان بوده است پس چون ايشان را مجروح كردند بجراحات بسيار بهرام باز گرديد و اصحاب خود و آن كسانى را كه به حضرت او بودند بفرمود تا هر يك سپر خود به خاك پر كردند و آوردند تا بدان چشمه ريختند و بپايها بينباشتند و بعد از آن بفرمود تا گچ و آجر آوردند و آن را محكم كردند و با زمين برابر كردند و بعد از آن بفرمود تا آتشكدهء آنجا بنا نهادند و سورين قمّى را امر كرد تا آن آتش كه بقم بود بدان موضع آورد و بدان آتشكده بر افروختند و آن آتش از جمله

--> [ 1 ] - سودمند در حاشيهء نسخهء اصل ضبط شده است ، [ 2 ] - مقصود بهرام بن گودرز است كه در خدمت كيخسرو بوده است ،